امضای قرارداد، اولین و مهمترین گام برای ورود رسمی به دنیای کار است. انواع قرارداد کاری برای شروع به کار وجود دارد که شامل بندها و مفاد متفاوتی است و باید در زمان تنظیم و توافق، مورد بررسی و تأیید طرفین قرار گیرد. با امضای قرارداد کار، رابطه کاری بین کارفرما و نیروی کار به عنوان کارمند یا کارگر برقرار و کار به صورت جدی و رسمی آغاز میشود. در صورت بروز هر گونه اختلافی این قرارداد سند حساب شده و در حضور مراجع ذیصلاح، جهت احقاق حقوق طرفین مورد بررسی قرار میگیرد.
در گذشته و بین جوامع سنتی، رابطه کاری به صورت شفاهی و اخلاقی برقرار میشد. اکنون این رابطه به صورت کتبی و رسمی ایجاد میشود. انواع قرارداد کاری بسته به نوع کار، نیروی کار و شرایط کاری، انواع مختلفی دارند که در ادامه به معرفی آنها میپردازیم. اما پیش از آن بهتر است با تعریف قرارداد در قانون کشور آشنا شویم.
تعریف قرارداد کار
قرارداد کار، در ماده ۷ قانون کار به این شکل تعریف شده است که قرارداد قانون کار عبارت است از قراردادی کتبی یا شفاهی که به موجب تنظیم آن، شخص کارگر یا تعهد دهنده در ازای دریافت دستمزد به مدت دائمی یا موقت انجام کاری را بر عهده می گیرد. از این رو تنظیم قرارداد کار بسیار مهم است چرا که از بروز اختلافات و مشکلات جلوگیری می نماید.
قرارداد کتبی و قرارداد شفاهی
قرارداد کار از نوع قراردادهای رضایی است. بنابراین لزومی به رعایت تشریفات و ثبت نمودن آن نیست. بنابراین قرارداد کار هم می تواند کتبی و هم شفاهی باشد. یکی از تفاوت های اصلی قرارداد کتبی و قرارداد شفاهی کار این است که قرارداد کتبی قدرت بیشتری برای حمایت از منافع و حقوق کارگر و کارآموز دارد. این حقوق و منافع شاید در قرارداد شفاهی به طور کامل و دقیق قابل بیان نباشند. از طرف دیگر برای افزایش امنیت شغلی کارگران و حمایت از حقوق آنان، قرارداد کتبی یک ابزار مناسب است. بنابراین اگر قرارداد شفاهی باشد و یا به صورت یک طرفه توسط کارفرما تنظیم شده باشد، نمی تواند منافع و حقوق کارگر را به طور کامل تامین نماید.
طبق ماده ۷ قانون کار، قرارداد کار در صورتی که کتبی باشد، باید در فرم های مخصوص وزارت کار تهیه و طبق ماده ۱۰ قانون کار در چهار نسخه مجزا تنظیم گردد. بنابراین قراردادهای کاری سفید امضا و قراردادهایی که ماهیت شکلی آن بر طبق این ماده نباشد، مشکلاتی را برای طرفین قرارداد به وجود می آورند.
انواع قرارداد های کار چیست؟
- – قرارداد کار دائمی
- – قرارداد کار موقت
- – قرارداد کار پاره وقت و تمام وقت
قرارداد کار دائم
قرارداد کار دائم یا غیرموقت یکی از انواع قرارداد کاری است که تا زمان استعفا، بازنشستگی، فوت و یا ازکارافتادگی اعتبار دارد. قراردادهای کار دائم بدون تعیین شرایط اتمام قرارداد تنظیم میشوند. ممکن است این قراردادها به شکلی تنظیم شوند که در شرایط خاصی نیاز به تمدید داشته باشند اما در اصل، قراردادی بدون تعیین زمان خاتمه همکاری هستند. قرارداد کار دائم برای انجام کار معین بین کارفرما و کارمند امضا میشود. در این قرارداد مشخص میشود که کار چه ماهیتی دارد و شامل چه مواردی میشود و به چه نتیجهای میرسد. جزئیات دستمزد، نحوه و زمانبندی پرداختها، مزایای کاری و قوانین حاکم بر محاسبات دستمزد در این قرارداد به دقت ذکر میشوند. بندهایی نیز به احتمالاتی نظیر بروز اختلاف، شرایط جریمه دیرکرد و تغییرات مربوط میشود.
قرارداد کار موقت
این قراردادها برای مدت موقت و مشخصی منعقد میشوند به نحوی که پس از اتمام آن، طرفین هیچ وظیفه و تعهدی نسبت به هم ندارند. محتوای این قراردادها به دوره زمانی و انجام کار مشخصی میپردازد. کارمند و کارفرما در مورد زمان شروع و پایان کار، مسئولیتها و وظایف طرفین و نحوه و شرایط پرداخت دستمزد با یکدیگر توافق میکنند. همچنین شرایط تمدید قرارداد یا خاتمه کار نیز در بندهای قرارداد ذکر میشود.
قرارداد کار پارهوقت
در این نوع قرارداد ساعات کاری کمتر از حالت استاندارد در ماه است. تعیین این ساعت بر مبنای شرح وظایف کارمند و حجم کاری تعیین خواهد شد. مجموع مدت ساعات کاری در قرارداد کار پارهوقت باید کمتر از ۴۴ ساعت در هفته باشد. در قرارداد کار پارهوقت مشخصات دقیق شغلی مانند ساعت کاری، دستمزد و نحوه محاسبه دستمزد، مزایای کاری و شرایط خاص مربوط به قرارداد با جزئیات کامل و در بندهای مختلف ذکر میشود.
سخن پایانی
با توجه به انواع قرارداد کاری و تنوع مشاغل، بهتر است چه در جایگاه کارفرما و چه کارگر یا کارمند، پیش از شروع به کار در مورد شرایط قراردادها اطلاعات کافی داشته باشید. امضای انواع قرارداد کاری به معنای پذیرفتن و متعهد شدن در برابر آن است. بهتر است تا پیش از امضای قرارداد تمامی بندهای آن را با دقت مطالعه و بررسی کنید چون در تمامی محافل حقوقی قرارداد کاری سند محسوب شده و تعیینکننده میزان حق و حقوق طرفین است.
